سوره نساء - آیه 97 - جزء 5
إِنَّ الَّذِينَ تَوَفَّاهُمُ الْمَلَائِكَةُ ظَالِمِي أَنفُسِهِمْ قَالُوا فِيمَ كُنتُمْ ۖ قَالُوا كُنَّا مُسْتَضْعَفِينَ فِي الْأَرْضِ ۚ قَالُوا أَلَمْ تَكُنْ أَرْضُ اللَّهِ وَاسِعَةً فَتُهَاجِرُوا فِيهَا ۚ فَأُولَٰئِكَ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۖ وَسَاءَتْ مَصِيرًا
معنای آیه
قطعاً کسانی که [با ترک هجرت از دیار کفر، و ماندن زیر سلطه کافران و مشرکان] بر خویش ستم کردند [هنگامی که] فرشتگانْ آنان را قبض روح می کنند، به آنان می گویند: [از نظر دین داری و زندگی] در چه حالی بودید؟ می گویند: ما در زمین، مستضعف بودیم. فرشتگان می گویند: آیا زمین خدا وسیع و پهناور نبود تا در آن [از محیط شرک به دیار ایمان] مهاجرت کنید؟! پس جایگاهشان دوزخ است و آن بد بازگشت گاهی است.
تفسیر قرآن
اين آيه در مورد عاقبت شوم كساني كه دم از اسلام مي زدند، ولي حاضر به مهاجرت نشدند و با مشركين به جنگ بدر آمده و كشته شدند نازل شده. (مجمع) و مي فرمايد: فرشتگان وقتي جان كساني را كه به خود ستم كردند، مي گيرند: به آن ها مي گويند: شما اگر مسلمان بوديد، چرا مهاجرت نكرديد و در بين كفّار مانديد؟ آن ها در پاسخ گويند: ما توان مهاجرت نداشتيم و فرشتگان پاسخ دهند: مگر سرزمين خدا وسيع نبود كه مهاجرت كنيد؟ و سرانجام چنين اشخاصي هم دوزخ است و چه سرانجام بدي؟
طبق اين آيه، پس از مرگ بی درنگ فرشتگان از خطوط کلّی اعتقادی سؤال می کنند و جزئيّات و اعمال را برای روز قيامت وامی نهند.
هرچند سرزمينی مقدّس تر از مکّه نيست؛ وجوب هجرت از مکّه به مدينه نشان می دهد، که دفاع از دين و کيان اسلام بسيار والاتر از وجود مادّی کعبه است
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر