سوره نساء - آیه 95 - جزء 5
لَّا يَسْتَوِي الْقَاعِدُونَ مِنَ الْمُؤْمِنِينَ غَيْرُ أُولِي الضَّرَرِ وَالْمُجَاهِدُونَ فِي سَبِيلِ اللَّهِ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ ۚ فَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ بِأَمْوَالِهِمْ وَأَنفُسِهِمْ عَلَى الْقَاعِدِينَ دَرَجَةً ۚ وَكُلًّا وَعَدَ اللَّهُ الْحُسْنَىٰ ۚ وَفَضَّلَ اللَّهُ الْمُجَاهِدِينَ عَلَى الْقَاعِدِينَ أَجْرًا عَظِيمًا
معنای آیه
آن گروه از مؤمنانی که بدون بیماری جسمی [و نقص مالی، و عذر دیگر، از رفتن به جهاد خودداری کردند و] در خانه نشستند، با مجاهدانی که در راه خدا با اموال و جان هایشان به جهاد برخاستند، یکسان نیستند. خدا کسانی را که با اموال و جان هایشان جهاد می کنند به مقام و مرتبه ای بزرگ بر خانه نشینان برتری بخشیده است. و هر یک [از این دو گروه] را [به خاطر ایمان و عمل صالحشان] وعده پاداش نیک داده، و جهادکنندگان را بر خانه نشینانِ [بی عُذر] به پاداشی بزرگ برتری داده است.
تفسیر قرآن
بعد از بيان مطالبي در مورد جهاد کفائی، در مقايسه اى ميان مجاهدان و غير مجاهدان مي فرمايد: افراد باايماني كه بدون داشتن آسيب و عذري از شركت در ميدان جهاد خودداري مي كنند، هرگز با مجاهداني كه با مال و جان خود در راه خدا جهاد مي كنند يكسان نيستند؛ بلكه خدا كساني را كه با مال و جان خود جهاد مي كنند، بر كساني كه در جهاد شركت نمي كنند، برتري عظيمي بخشيده است. هر چند خدا همه را وعده نيك مي دهد؛ ولي مجاهدان را بر قاعدان اجري عظيم تر دارند.
در روايات آمده است، كسانى كه به خاطر بيمارى نمىتوانند بجنگند ولى دلشان همراه رزمندگان است، با آنان در ثواب جهاد برابرند. (صافى)
پيامبر اسلام (ص) به سربازان اسلام فرمود: افرادى را در مدينه پشت سر گذاشتيد، كه در هر گام در اين مسير با شما بودند. آن ها كسانى بودند، كه نيّتى پاك داشتند و به اندازه كافى خيرخواهى كردند و قلب هاى آن ها مشتاق به جهاد بود؛ ولى موانعى چون بيمارى و زيان و غير آن، آن ها را از اين كار باز داشت (تفسير صافى)
«فَضَّلَ اللهُ المُجاهِدينَ عَلَي القَاعِدينَ اَجرًا عَظيماً» برتري علي (ع) را بر سه خليفه اوّل به طور وضوح معلوم مي دارد؛ چه هيچ يك از آن ها در هيچ يك از جنگ هاي اسلامي در ركاب پيغمبر (ص) چون بدر و احد و خندق و خيبر و حنين و غيره، نه خون از دماغ كسي آوردند و نه خون از دماغشان آمد؛ بلكه هر زمان چون احد و خيبر و حنين، كه خطري متوجّه مسلمين شد، اين ها سر دسته فراريان بودند؛ و اين در حالي است، كه نه فقط در هيچ يك از جنگ هاي اسلامي كسي به پاي حضرت علي (ع) نمي رسد، بلكه عدم حضور او در هر يك از آن ها فرض شود، صحنه ی جنگ به طور كلّي دگرگون مي شد.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر