تفسیر قرآن

پيامبراکرم (ص) بعد از بازگشت از جنگ خيبر «اسامة بن زيد» را با عدّه اي به سوي يهوديان يكي از روستاهاي «فدك» فرستاد، تا مردمش را به اسلام و يا قبول شرايط ذمّه دعوت كنند. يكي از يهوديان به نام «مرداس» در حالي كه شهادتين ادا مي¬كرد به استقبال مسلمانان رفت؛ ولي اسامه او را با نيزه كشت. چون خبر به پيامبر (ص) رسيد، فرمود: تو كسي را كشتي كه به «لاإلـه إلّا الله و محمّد رسول الله» شهادت داد؟ اسامه گفت: او به خاطر حفظ جان و مالش اظهار اسلام كرد. پيامبر اکرم (ص) فرمود: از كجا مي داني؟ شايد به راستي مسلمان شده است. در اين موقع اين آيه نازل شد. (تفاسير قمي، مجمع البيان و طبري)

پس از بيان احکام قتل، در اين آيه به لزوم احتياط در اين مورد فرمان می دهد، تا مبادا به سرانجام ندامت بار قتل گرفتار آييد، پس مي‏ فرمايد: اي مؤمنين، هنگامي كه به جهاد مي رويد، خوب دقّت كنيد و به كسي كه به شما اظهار اسلام مي ‏كند نگوييد تو مؤمن نيستي، تا براي رسيدن به متاع زودگذر دنيايي او را به عنوان دشمن به قتل رسانيد؛ بدانيد غنيمت هاي فراوان نزد خداست. هر چند در گذشته چنين بوديد؛ ولي اكنون خدا با اسلام بر شما منّت نهاده، به شكرانه اين نعمت بزرگ در كارها تحقيق كنيد و بدانيد، كه خدا از اعمال و نيّات شما آگاه است.

ممكن است مراد از «اَلقیٰ‏ اِلَيكُمُ السَّلامَ» اظهار اسلام و گفتن شهادتين باشد، كه با شأن نزول موافق است و يا مراد از القاء سلام، پيشنهاد آتش‏بس و ترك جنگ و تسليم باشد نه اسلام آوردن، كه معناى آيه اين مى‏ شود: به كسى كه به شما پيشنهاد عدم تعرّض مى‏ كند و اظهار تسليم و ترك جنگ دارد، نگوييد: تو به حرفت ايمان نداری و دروغ می گويی، تا بتوانيد او را بكشيد و غنائمی به دست آوريد. و ممکن است مراد این باشد که خود شما نيز در آغاز با زبان گواهى به حقّانيت اسلام داديد و از شما پذيرفته شد؛ در حالى كه مكنون قلب شما بر كسى روشن نبود.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر