سوره نساء - آیه 90 - جزء 5
إِلَّا الَّذِينَ يَصِلُونَ إِلَىٰ قَوْمٍ بَيْنَكُمْ وَبَيْنَهُم مِّيثَاقٌ أَوْ جَاءُوكُمْ حَصِرَتْ صُدُورُهُمْ أَن يُقَاتِلُوكُمْ أَوْ يُقَاتِلُوا قَوْمَهُمْ ۚ وَلَوْ شَاءَ اللَّهُ لَسَلَّطَهُمْ عَلَيْكُمْ فَلَقَاتَلُوكُمْ ۚ فَإِنِ اعْتَزَلُوكُمْ فَلَمْ يُقَاتِلُوكُمْ وَأَلْقَوْا إِلَيْكُمُ السَّلَمَ فَمَا جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ عَلَيْهِمْ سَبِيلًا
معنای آیه
مگر کسانی که با گروهی که میان شما و میان آنان پیمانی است، پیوند داشته باشند، یا نزد شما بیایند در حالی که سینه آنان از جنگیدن با شما یا جنگیدن با قوم خود، به تنگ آمده باشد. و اگر خدا میخواست، قطعاً آنان را بر شما چیره میکرد و حتماً با شما میجنگیدند. پس اگر از شما کنارهگیری کردند و با شما نجنگیدند و با شما طرح صلح افکندند، [دیگر] خدا برای شما راهی [برای تجاوز] بر آنان قرار نداده است.
تفسیر قرآن
بعد از دستور شدّت عمل با منافقاني كه با دشمنان اسلام همكاري دارند، دو دسته را استثنا كرده مي فرمايد: مگر آن ها كه به يكي از هم پيمانان شما پيوسته اند يا آن ها كه نزد شما می آيند و دل ها شان از پيكار با شما و قوم خود به ستوه آمده است، با اين دو دسته نجنگيد؛ چه اگر خدا بخواهد آن ها را در پيكار بر شما مسلّط مي گرداند. پس اگر آن ها كناره گرفتند و با شما نجنگيدند و به شما پيشنهاد صلح دادند؛ ديگر خدا براي شما راهي براي جنگ با آن ها قرار نداده است.
طايفه اشجع به سركردگى «مسعود بن رجيله» كه هفتصد نفر بودند به نزديكى مدينه آمدند و به پیامبر (ص) اظهار داشتند ما نه توانايى مبارزه با دشمنان شما را داريم و نه قدرت و تمايل به مبارزه با شما؛ لذا آمده ايم كه با شما پيمان ترك تعرض ببنديم، در اين هنگام آيات فوق نازل شد و دستورهاى لازم در اين زمينه به مسلمانان داد. و بعضی گفته اند: آيه در باره طايفه «بنى مدلج» نازل شده كه خدمت پيامبر (ص) رسيدند و اظهار داشتند كه ما نه با شما همصدا هستيم و نه علیه شمایيم و پيامبر (ص) با آن ها پيمان ترك مخاصمه بست.
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر