تفسیر قرآن

هنگامى كه ابوسفيان و لشكر قريش در احد پيروز شدند، ابوسفيان با پيامبر (ص) قرار گذاشت كه قريش و مسلمانان در بدر صغرا مصافي ديگر بدهند. چون موعد مقرر فرا رسيد، پيامبر (ص) مسلمانان را دعوت به حركت كرد؛ ولي بر اثر ترسي كه از شكست احد و نيز تبليغات نعيم در دلشان افتاده بود، تنها هفتاد نفر با پيغمبر (ص) در محل مزبور حاضر شدند، هر چند ابوسفيان بر اثر وحشتي كه از رو به رو شدن با سپاه اسلام داشت، اصولاً از حضور در آنجا خودداري كرد و پيامبر (ص) با همراهان پيروزمندانه به مدينه بازگشت. (مجمع، قرطبي و روح المعاني)

به دنبال آيات مربوط به جهاد، خداوند در يك دستور استثنايي به پيامبر اکرم (ص) مي ‏فرمايد: اگر مردم در امر جهاد سستي مي كنند، تو خودت به تنهايي در راه خدا پيكار كن، زيرا تكليف ديگران متوجّه تو نيست؛‌ بلكه تو تنها مسؤول انجام وظيفه ی خود هستي؛ ولي مؤمنان را هم بر جهاد و جنگ تشويق نما؛ اميد است كه خدا با كوشش ها و تلاش هاي تو، حتّیٰ اگر تنها بوده باشي، نيروي دشمنان را در هم بشكند، زيرا قدرت او مافوق قدرت ها و مجازات او مافوق مجازات هاست.

تعابير «عَسیٰ»، «لَعَلَّ» و «لَيتَ» در باره ی خداوند با توجّه به مقام فعل او در پيوند با پديده های هستی و نشان حال مخاطب است، نه ذات خداوند.

امام صادق (ع) مي فرمايد:‌ خداوند بر پيامبر (ص) تكليفي كرده، كه هيچ كس ديگر را بدان تكليف نفرموده و آن اين كه به وي تكليف كرده، كه اگر گروهي را هم پيدا نكند، كه با او بجنگند، بايد به تنهايي بر همه ی مردم خروج كند. (صافي)

امام صادق (ع) مي فرمايد: از موقعي كه اين آيه نازل شد، رسول خدا (ص) در تمام سريه هايي كه پيش آمد، خود شخصاً سرپرستي آن را بر عهده گرفت. (تفسير عياشي)

سليمان بن خالد گويد، به حضرت صادق (ع) عرض كردم: مردم مي گويند: اگر حقّ با علي بود؛ چرا وي براي گرفتن حقّ خود قيام نكرد؟‌ حضرت فرمود: خداوند چنين تكليفي را براي هيچ كس جز رسول خدا (ص) نفرموده است. (تفسير عياشي)

امام خمينى قدس سرّه نيز فرمود: ابرقدرت‏ها بدانند اگر خمينى يكّه وتنها بماند به راه خود و مبارزه با شرك وكفر ادامه خواهد داد. (تفسير نور)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر