تفسیر قرآن

در اين آيه می افزايد: هر کجا باشيد، مرگ شما را در مي يابد،‌ حتّیٰ اگر در برج هاي مستحكم باشيد. اين افراد ضعيف الإيمان هرگاه به پيروزي و غنايمي دست یابند ‏گويند: اين از جانب خداست، يعني چون ما شايسته بوده ‏ايم، خدا چنين مواهبي به ما داده است؛ و اگر شكست و بدي به آن ها رسد، ‏گويند: اين ها بر اثر سوء تدبير پيامبر (ص) و عدم كارایی نقشه ‏هاي نظامي اوست. بگو: تمام حوادث و پيروزي ها و شكست ها از ناحيه خداست، كه بر طبق لياقت هاي مردم به آن ها داده مي شود. آخر اين قوم را چه شده، كه چنين حقايقي را درك نمي كنند؟

جبريّون با تمسّک به «کلٌّ مِن عِندِ الله» در اين آيه گفته اند: همه حسنات و سيّآت از خدای تعالیٰ است و طاعات و معاصی هم از جمله حسنات و سيّآت اند؛ پس اين دو نيز از خدای تعالیٰ هستند. ولی اوّلاً اگر انسان مجبور است و نمی تواند مطلبی را بفهمد يا تدبّر کند تا انتخاب نمايد، چرا در آخر آيه کسانی که تفکّر وتدبّر نمی کنند، سرزنش شده اند؟ ثانياً، قرآن کريم در آيه بعد حسنات را به خدای سبحان و سيّآت را به انسان نسبت می دهد: «مااَصابَکَ مِن حَسَنَةٍ فَمِنَ اللهِ وَ مااَصابَکَ مِن سَيِّةٍ فَمِن نَفسِکَ»؛ بنابراين انسان در انتخاب خير و شر مختار است نه مجبور.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر