تفسیر قرآن

وكساني كه از خدا و پيامبر اطاعت كنند، در روز رستاخيز همنشين كساني خواهند بود، كه خدا به آن ها نعمت بخشیده يعنی در زمره‌ پيامبران، صدّيقان، شهدا و صالحان؛ اينان چه نيکو رفيقانند.

به نقل امام علي (ع) يكي از انصار به نام «ثوبان» كه غلام پيامبر (ص) بود، نسبت به آن حضرت، علاقه شديدي داشت، روزي با حال پريشان خدمتش رسيد. پيامبر (ص) از سبب ناراحتي او سؤال نمود. عرض كرد: يا رسول الله، من طاقت فراق تو را ندارم. وقتي در منزلم و به ياد تو مي افتم، نزدت مي آيم و به تو نظر مي كنم. امروز به اين انديشه رفتم، كه قيامت اگر من در بهشت نباشم كه تكليفم روشن است و اگر هم در بهشت باشم، مسلّماً در مقام جايگاه شما نخواهم بود؛ بنابراين، در هرحال از درك ديدار شما محروم خواهم بود. اين دو آيه نازل شد و به اين گونه اشخاص بشارت داد، كه مطيعان خدا در بهشت نيز همنشين پيامبران و برگزيدگان خدا خواهند بود. سپس پيامبر (ص) فرمود: به خدا سوگند، ايمان مسلماني كامل نمي شود، مگر اين كه مرا از خود و پدر و مادر و همه مردم بيشتر دوست دارد و در برابر گفتار من تسليم باشد و به آن مرد دعا كرد وآيه را برايش خواند و او را به همنشيني خود مژده داد. (مجمع و درّمنثور)

البتّه معاشرت مطيعان با اين طوائف مفهومش اين نيست كه آن ها از هر جهت با آنها مساويند؛ بلكه هركدام سهم خاصى از مواهب خداوند دارند.

امام صادق (ع) به ابوبصير فرمود: خدا شما را در كتابش ذكر فرموده. آن گاه اين آيه را تلاوت نمود و فرمود: نبي رسول خدا (ص) است‌ و ما صدّيقان و شهداييم و شما صالحان؛ پس سعي كنيد، كه صالح باشيد، همان گونه كه خدا شما را صالح ناميده است. (مجمع)

امام باقر (ع) فرمود: مراد از پيامبران محمّد مصطفيٰ (ص) و مقصود از صدّيقان علي (ع) و مقصود از شهيدان حسن و حسين و مقصود از صالحان فرزندان حسين از زين العابدين تا حسن عسكري، وَ حَسُنَ أُولَئِكَ رَفيقاً مهدي امّت (ع) است. (ابوالفتوح)

رسول خدا (ص) فرموده: هر امّتي صدّيق و فاروقي دارد و صدّيق و فاروق اين امّت علي بن ابي طالب (ع) است. (تفاسير ابوالفتوح و صافي)

رسول خدا (ص) فرموده: صدّيقان سه نفرند:‌ علي بن ابي طالب، حبيب نجّار و مؤمن آل فرعون. (خصال صدوق، ص 184)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر