تفسیر قرآن

از آنجا كه يهود و نصارا هريك به نوعي مشرك بودند؛ چه مسيحيان به تثليث (اب و ابن و روح القدس) قائل اند و يهوديان هم به قول قرآن كريم مي گفتند: «وَ قالَ اليَهودُ عُزَيرُ بنُ اللهِ» (توبه 30)؛ در اين آيه مي فرمايد: خدا اين را كه به او شرك ورزند نمي بخشد‌ و غیر از آن، هركه را خواهد مي بخشد و هركه براي خدا شريك گيرد گناهي بزرگ مرتكب شده است.

بنا بر اين آيه ممكن است موحّدين بدون توبه هم بخشيده شوند؛ ولی شرک جز با توبه و موحّد شدن بخشیده نمی شود.

اميرمؤمنان (ع) مي فرمايد: «مافِي القُرآنِ آيَةٌ اَرجيٰ عِندي مِن هذِهِ الآيَةِ: در قرآن آيه اي اميدوار كننده تر از اين آيه نزد من نيست». (مجمع البيان)

مشيّت و اراده الاهی در مورد افرادى است كه شايستگى بخشش خود را عملاً اثبات كنند و از اينجا روشن مى‏ شود كه از آن رو شرك قابل عفو نيست، که مشرك ارتباط خود را از خدا به كلّى بريده و مرتكب كارى شده، كه بر خلاف تمام اساس اديان و نواميس آفرينش است.

امام باقر (ع) فرمود: «خدا اين را كه براي او شريك قائل شوند نمي بخشد» يعني كسي كه به ولايت علي (ع) كفر ورزد نمي بخشد؛ امّا فرموده اش: و «آنچه فروتر از آن باشد براي كسي كه بخواهد مي بخشد» يعني براي كسي كه ولايت علي (ع) را قبول داشته باشد. (عياشي)

بنا بر آیات قرآن مجيد وسائلی سبب آمرزش گناه اند، از جمله:

1 ـ توبه و بازگشت بسوى خدا توأم با پشيمانى از گناهان

2 ـ كارهاى فوق العاده‏ نیک: إِنَّ الْحَسَناتِ يُذْهِبْنَ السَّيِّئاتِ‏: كارهاى نيك آثار پاره‏اى از گناهان را از بين مى‏ برد. (هود- 114).

3 ـ شفاعت انبیا و اولیا در مورد کسانی که ولایت آن ها را پذیرفته اند.

4 ـ پرهيز از گناهان كبيره موجب بخشش گناهان صغيره مى گردند.

5 ـ عفو الاهى كه بنا بر این آیه شامل افراد شايسته بخشش است.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر