تفسیر قرآن

نماز راز و نياز بنده با خداست؛ از اين رو، انسان بايد با حضور قلب و هوشياري نماز گزارد؛ و حال آن كه افراد مست در نهايت غفلت هستند؛ از اين رو اين آيه می فرمايد: «اي مؤمنين، در حال مستي نماز نگزاريد، تا بدانيد چه مي گوييد. در حال جنابت نيز نماز نگزاريد، تا غسل كنيد. و اگر بيمار باشيد و يا در سفر و يا هنگامي كه يكي از شما از قضاي حاجت برگشت و يا با زنان آميزش جنسي داشته‏ ايد و آب براي وضو يا غسل نيابيد، با خاك پاكيزه‏اي تيمم كنيد. بدين صورت كه صورت و دست هاي خود را با خاك مسح كنيد. اين اجازه تيمّم، نوعي تخفيف براي شماست؛ چون خداوند بخشنده و آمرزنده است.

کسی که به نماز توجّه ندارد و نمی داند با چه کسی سخن می گويد و با او چه می گويد از نظر فقهی نمازش صحيح است؛ ولی بنا بر روايات تنها آن مقدار از نمازش قبول است که حضور قلب دارد و نمازی معراج مؤمن است «اَلصّلاةُ مِعراجُ المُؤمِن»، که بداند با چه کسی سخن می گويد.

از «تا بدانيد چه مي گوييد» هم برمی آید انسان باید معاني نماز را بداند.

خداوند در آيه 142 نساء هم فرموده: «وَ اِذا قاموا اِلَی الصَّلوٰةِ قاموا کُسالیٰ: چون منافقين به نماز برمي خيزند، با كسالت بر مي خيزند.

رسول اكرم (ص) فرموده است: هرگاه موقع نماز يكي از شما را چُرت فراگيرد بخوابد و آن گاه نماز گزارد، تا بداند چه مي گويد. (نورالثّقلين)

تحريم شراب نيز به تدريج صورت گرفته است. در آيه 67 نحل به عنوان نوشابه¬ی نامطلوبي معرّفي شده. آن گاه اين آيه نازل شد و نماز را درحال مستي نهي كرد. بعد در آيه 219 بقره، زيان آن را بيش از منافعش دانست و بالاخره در آيه 90 مائده فرمود: مشروب پليد و از عمل شيطان است، از آن دوري كنيد.

از «حَتّيٰ تَغسِلوا»‌ برمي آيد‌ غسل جنابت از وضو كفايت مي كند؛ چون نفرموده: «تا غسل كنيد و وضو بگيريد.»

اين كه بعضي گفته اند: «مفهوم آيه فوق اين است كه نوشيدن مشروبات الكلي در صورتي ممنوع است، كه مستي آن تا حال نماز باقي بماند» درست نيست؛ زيرا آيه مذكور تنها در باره مستي در حال نماز سخن گفته و در مورد غيرنماز ساكت است. کلمه «حتّیٰ» در «حَتّیٰ تَعلَموا ماتَقولون» هم برای بيان حکمت آن است نه حدّ آن.

بنا بر «باء تبعيض» در تيمّم باید مقداري از دست وصورت مسح شود.

بنا بر «وَلاجُنُباً اِلّا عابِری السَّبيل» جُنُب جز عبوری حقّ ورود به مسجد ندارد

صِرف مرض و سفر، مجوّز تيمّم نيست؛ بلکه مقصود مريضی است، که آب برای او ضرر دارد و منظور از مسافر هم آن است که آب در دسترس ندارد. تيمّم مختصّ مريض و مسافر هم نيست؛ بلکه قيد مرض و سفر در اين آيه قيد غالبی است، زیرا غالباً آب برای مريض مضرّ است و در مسافرت نيز ـ به ويژه در دوران گذشته ـ آب در دسترس نبوده است؛ در خانه هم اگر آب در دسترس نباشد، بايد برای نماز تيمّم کرد.

باکتری های خاك در تیمم آلودگي ها را از بين می برند.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر