تفسیر قرآن

پس از بيان اقسامی از نکاح های حرام، از آنجا که انتظارات زن آزاد از همسر خود در همه هزينه ها بيش از کنيز است، براي اين که کسی بهانه برای بی عفّتی نداشته باشد، اين آيه مي‏ فرمايد: كساني از شما كه توان ازدواج با زنان آزاد پاكدامن باايمان ندارند، با كنيزان با ايمان كه در اختيار داريد ازدواج كنند. براي تشخيص ايمانشان هم مأمور به ظاهر اظهارات آنان هستيد، ولي از باطنشان فقط خدا آگاه است. شما و كنيزان همه از يك پدر و مادريد؛ از اين رو، نبايد از ازدواج با كنيزان كراهت داشته باشيد. ازدواج باكنيزان بايد به اجازه مالكشان باشد؛‌ ولي مهرشان را بايد به طور شايسته به خودشان بدهيد.

البتّه ازدواج با كنيزاني جايز است، كه پاكدامن باشند،‌ نه زناكار و نه رفيق گير؛‌ و چون كنيزان شوهردار شدند،‌ اگر مرتكب فحشاء شوند،‌ مجازاتشان نصف زنان آزاد است؛ ولي ازدواج با كنيزان براي كسي است،‌ كه از مبتلا شدن به فحشا بيم دارد؛‌ امّا ازدواج نكردن با كنيزان تا آنجا كه دامن شما آلوده گناه نگردد بهتر است؛ هر چند خداوند نسبت به آنچه در گذشته انجام داده ‏ايد، آمرزنده و مهربان است.

منظور از ازدواج با كنيز اين نيست كه صاحبش با او ازدواج كند، بلكه او مانند همسر با او رفتار می نمايد، بنابراين، منظور ازدواج افراد غيرمالك با كنيز است.

تعبير به مؤمنات می رساند، كه بايد كنيز مسلمان باشد تا بتوان با او ازدواج كرد؛ از اين رو، با كنيزان اهل كتاب ازدواج صحيح نيست.

طبق اين آيه بردگان مالك اموالي مي گردند، كه از طرق مشروع به دست آورند.

در اسلام برای احترام به بردگان از مردان برده به «فَتیٰ: پسر جوان» و از زنان برده به «فَتاة: دختر جوان» ياد می شود.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر