تفسیر قرآن

ولي توبه ی دو دسته پذيرفته نمي شود: يكي كساني كه پيوسته گناه مي كنند، تا چون مرگ يكي از آن ها فرا رسد، بگويد: اكنون توبه مي كنم؛ ديگر كساني كه در حال كفر بميرند؛ و براي اين هر دو دسته، عذاب دردناكي مهيّا كرده ‏ايم.

«اِذا حَضَرَ اَحَدَهُمُ المَوتُ» زمان احتضار است که همه احکام وتکاليف ازجمله توبه برداشته می شود و هيچ عملی از انسان پذيرفته نمی شود؛ چون در آن زمان مشاعر دنيوی انسان کار نمی کنند و در مورد امور دنيوی هيچ اختياری ندارد؛ بلکه تنها با فرشتگان مرگ سر و کار دارد.

آری، شرط قبولى توبه دو چيز است: نخست اين كه قبل از مشاهده نشانه ‏هاى مرگ باشد و ديگر اين كه انسان، با ايمان از دنيا برود.

پيامبر اکرم (ص) فرموده: «اِنَّ اللهَ يَقبَلُ تَوبَةَ عَبدِهِ مالَم يُغَرغِر: خداوند توبه بنده اش را می پذيرد، تا وقتی که جان به گلوگاهش نرسيده است. (مستدرک الوسائل 2/133)

امام باقر (ع) فرمود: وقتي روح به گلوگاه رسيد، توبه كسي كه مي داند مي ميرد پذيرفته نيست و توبه ی جاهل قبول است. (تفسير عياشي)

امام صادق (ع) فرمود: چون بنده توبه ی نصوح كند،‌ خداوند او را دوست مي دارد و در دنيا و آخرت پرده بر وي مي پوشاند. پرسيدند: چگونه بر وي پرده مي پوشاند؟ فرمود: به فرشتگاني كه اعمالش را مي نويسند، فراموشي مي دهد و به جوارح وي و زميني كه بر آن است الهام مي فرمايد كه گناهش را بپوشانند. (كافي، باب توبه، ح 1)

امام صادق (ع) فرموده: توبه ی نصوح يعنی هرگز در آن باز نگردد. خدا كسي را دوست دارد، كه در فتنه (گناه) واقع شود و بسيار توبه كند. (كافي، همان، حديث 4)

ضمناً بنا بر اين آيه انسان نبايد توبه را به تأخير اندازد؛ زيرا ممكن است به طور ناگهان مرگ او فرا رسد و درهاى توبه به روى او بسته شود.

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر