سوره نساء - آیه 5 - جزء 4
وَلَا تُؤْتُوا السُّفَهَاءَ أَمْوَالَكُمُ الَّتِي جَعَلَ اللَّهُ لَكُمْ قِيَامًا وَارْزُقُوهُمْ فِيهَا وَاكْسُوهُمْ وَقُولُوا لَهُمْ قَوْلًا مَّعْرُوفًا
معنای آیه
و اموالتان را که خدا مایه قوام و برپایی [زندگی] شما گردانیده به سبک مغزان ندهید، ولی آنان را از درآمد آن بخورانید و لباس بپوشانید و با آنان به صورتی شایسته و پسندیده سخن گویید.
تفسیر قرآن
اين آيه و آيه بعد براي تكميل بحث يتيمان مي فرمايد: اموالتان را كه خدا آن را وسيله ی قوام زندگيتان به شما داده، در اختيار سفيهان يعني يتيماني كه به رشد كافي عقلي در مسائل اقتصادي نرسيده اند، قرار ندهيد. خوراك و پوشاك يتيمان را از اموالشان تأمين كنيد، تا با آبرومندي بزرگ شوند و با آن ها سخن نيكو گوييد، تا شخصيّتشان حفظ شود.
هرچند آيه در باره يتيمان است، ولی وسعت مفهوم آن و نيز روايات پيشوايان اسلام در اين زمينه معلوم می دارد، که يك حكم كلّى و عمومى براى همه موارد است و آن اين كه انسان در هيچ موردی نبايد اموالى كه تحت سرپرستى اوست از جمله اموال عمومى را به دست افراد كم عقل و غير رشيد بسپارد. چنان که امام صادق (ع) در تفسير اين آيه فرموده: شرابخواران سفيه اند و نبايد اموالتان را به آن ها بسپاريد». (تفسير برهان)
منظور از «اَموالَكُم» يا مال سرپرستان است يا مال يتيمان و در صورت اخير براي آن است كه ثروت زمين متعلّق به همه است و ضايع شدنش ضربه اقتصادي به اجتماع خواهد زد.
برخی مفسّران با استفاده از کلمه «فيها» در اين آيه گفته اند: ولیّ سفيه بايد اموال او را در تجارت و سرمايه گذاری به کار گيرد و زندگی او را از درآمد آن اموال تأمين کند، نه آن که از اصل ثروت هزينه کند تا سرمايه اش به تدريج تمام و سفيه نيازمند ديگران شود.
علّامه طبرسي گويد: اگر كسي ورثه اش سفيه اند، بايد در وصيّتش اموالش را به غير سفيه بسپرد؛ تا سفيهان آن را ضايع نكنند. (مجمع)
رسول اعظم اسلام (ص) مي فرمايد: تكليف از سه كس برداشته شده است: از بچّه تا محتلم شود، از ديوانه تا عاقل شود و از خوابيده تا بيدار شود. (تفسير الكاشف)
امام علي (ع) مي فرمايد: شخص حقيقت ايمان را نمي چشد، مگر اين كه در او سه خصلت باشد: فقه در دين، صبر بر مصائب و حُسن تقدير در معاش. (تفسير الكاشف)
پيامبر اكرم (ص) مي فرمايد: شارب خمر را راستگو ندانيد، به او زن ندهيد، عيادتش نكنيد، به جنازه اش حاضر نشويد، امانت به او نسپريد، كه اگر امانت را تلف كند، خداي تعاليٰ نه عوض آن را در دنيا دهد و نه ثواب آن را در آخرت؛ چون فرموده: اموالتان را به سفيهان نسپريد و چه سفيه ي سفيه تر از شارب خمر است. (تفسير قمي)
امام صادق (ع) در مورد آيه: «لاتُؤْتُوا السُّفَهاءَ أَمْوالَكُمُ» فرمود: سفها كسانى هستند؟ كه به آن ها وثوق و اعتماد نداريد.» (تفسير عياشى)
تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان
نکات دیگر