تفسیر قرآن

در جاهليّت غالباً مهر را به اولياي زن مي‏ دادند وگاهي به جاي مهرش دختري به آن خانواده مي دادند، اسلام مي فرمايد: مهر زنان را به رضا به آن ها دهيد؛ ولي اگر زنان مقداري از مهرشان را با رضا به شما بخشيدند، برايتان حلال و گواراست.

در اسلام مقدار مهر بسته به توافق دو همسر است، گرچه تأكيد بر مهر سبک است.

اميرالمؤمنين (ع) فرموده: چون يكي از شما را رنجي رسد، از همسرتان بخواهيد مقداري از مال خود را به شما ببخشد و با آن مقداري عسل بخريد و با آب باران مخلوط كنيد و بخوريد، تا هناة و مراة ‌و شفا و بركت را جمع كرده باشيد؛‌ چون خدا فرموده: «فَكُلوهُ هَنيئاً وَ مَريئاً» و فرموده: «فيهِ شِفاءٌ لِلنّاسِ» و فرموده: «وَ اَنزَلنا مِنَ السَّماءِ ماءً مُبارَكاً»‌. (عياشي)

2 ـ اسلام مردان را بر زنان استيلا داده. اگر ما در نحوه جفت گيری و رابطه‏ بين نر و ماده حيوانات دقّت كنيم خواهيم ديد، كه در حيوانات نيز گويی حيوان نر خود را مالك آلت تناسلی ماده و در نتيجه مالك ماده می داند؛ از اين رو، نرها بر سر يك ماده با هم مشاجره می كنند، ولی ماده ‏ها بر سر يك نر به جان هم نمی افتند. (الميزان)

و نيز می بينيم آن عملى كه در انسان ها نامش خواستگاری است، در حيوان ها هم در هر نوعی به شكلی تنها از ناحيه ی حيوان نر انجام می شود؛ يعنی حيوانات هم با درك غريزی خود، در می يابند، كه در عمل جفت گيری فاعل نر و قابل ماده است

فلسفه مهريّه:‌ غربی ها گفته اند: ازدواج پيوندی است براساس منافع طرفين، پس چرا بايد مرد مبلغی به عنوان مهر به زن بپردازد؟ وانگهی اين موضوع به زن لطمه می زند و شكل خريد و فروش به ازدواج می دهد.

پاسخ: هر چند مرد و زن هردو از زندگی زناشويی يكسان سود مي برند، ولی در صورت جدايی، زن خسارت بيشتری خواهد ديد؛ زيرا اوّلاً، کارهای پر درآمد بيشتر در دست مردان است. ثانياً، مردان برای انتخاب همسر مجدّد امكانات بيشترى دارند؛ ولی زنان بيوه با از دست رفتن جوانی و زيبايی، امكاناتشان برای انتخاب همسر جديد كمتر است و مهر چيزی است به عنوان جبران خسارت برای زن. رابعاً، با توجّه به اين که مهر معمولاً نقد پرداخت نمی شود، هم ترمزی است در برابر مرد برای طلاق و هم اندوخته‏ ای برای آينده ی زن.

برخلاف پندار بعضي، مهر به عنوان خريد زن نيست؛ زيرا بدون تعيين مهر هم ازدواج صحيح است؛ ولی خريد و فروش بدون تعيين قيمت معامله باطل است. از اين رو، به مهر «صِداق» گفته مي شود، يعني نشانه صداقت در علاقه و دوستي است. (صَدُقاتِهِنَّ). و نيز مهريّه، بهاي زن نيست؛ بلكه هديّه مرد به زن است (نحله).

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر