تفسیر قرآن

اين آيات آخر آل عمران به منزله خلاصه‏ گيرى از بيان حال مؤمنين و مشركين و اهل كتاب است كه شرح حالشان در اين سوره آمده بود، به اين بيان كه مى‏ فرمايد حال ابرار نيكان از مؤمنين ذكر خداى سبحان و تفكّر در آيات او و پناه بردن به دامن او از عذاب آتش و در خواست مغفرت و جنّت است، که خداى تعالىٰ خواسته‏ شان را بر آورد و به زودى نيز بر مى‏ آورد؛ و امّا كافران در دنيا در ميان متاعى قليل مى‏ لولند و در آخرت جايگاهى آتشين دارند.

در این آیه مي فرمايد: «در آفرينش آسمان ها و زمين و آمد و شد شب و روز نشانه هايي بر يكتايي و قدرت و حكمت خدا براي خردمندان است.

برگ درختانِ سبز، در نظر هوشيار هر ورقش دفترى است، معرفت كردگار

عايشه گفته: شبي پيامبر (ص) از جا برخاست، وضو گرفت و به نماز ايستاد و در نماز آن قدر اشک ريخت، که جلو لباسش از اشک تر شد؛ آن گاه سر به سجده گذاشت و آن قدر در سجده گريست، که زمين از اشک چشمش تر شد. همچنان تا طلوع صبح منقلب وگريان بود؛ چون بلال براي نماز صبح آمد و او را گريان ديد، عرض کرد: چرا چنين گرياني؟ شما که مشمول الطاف الاهي هستي؟ پيامبر (ص) فرمود: «چرا بنده ی شکرگزار نباشم؟ خدا شب گذشته آيات تکان دهنده اي بر من نازل کرد، و اين پنج آيه را تلاوت نمود؛ و فرمود: واي به حال کسي که آن ها را بخواند و در آن ها نينديشد. (تفاسير ابوالفتوح و فخر رازي)

نوف بكّالی گفته: شبی خدمت اميرمؤمنان (ع) بودم. امام از بستر بلند شد و اين آيات را خواند. سپس از من پرسيد: خوابی يا بيدار؟ عرض كردم: بيدارم. فرمود: خوشا به حال كسانی كه آلودگی های زمين را پذيرا نگشتند و در آسمان‏ها سير می كنند. (تفسير نمونه)

هرچند از آنجا که همه آيات قرآن، كلام خدا و با اهميّت اند، ولى بعضى از غرر آياتند و درخشندگى خاصّى دارند، که از جمله آن ها اين آيه و چهار آيه بعد است، كه مجموعه ‏اى از معارف دينى آميخته با لحن لطيف مناجات و نيايش، بيان شده اند. بنا بر روايتی وقتي براي نماز شب برمي خيزيد، اين پنج آيه را بخوانيد. (مجمع)

امام صادق (ع) فرمود: برترين عبادات مداومت تفکّر در خدا و قدرت اوست. (صافي)

به فرموده‏ امام باقر (ع) افراد سالم، نماز را ايستاده و افراد مريض، نشسته و افراد عاجز، به پهلو خوابيده، به جا آورند. (تفسير برهان)

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان

نکات دیگر