تفسیر قرآن

آن گاه براي دلداري مسلمين از شكست در جنگ احد که مي پرسيدند: «اين مصيبت از کجا و چگونه به ما روي آورد؟» مي فرمايد: «آيا هنگامي كه به شما مصيبتي در جنگ احد رسيد،‌ با آن كه دو چندانش در جنگ بدر به دشمن وارد كرده بوديد؛ چون در اين جنگ شما هفتاد کشته داديد و در جنگ بدر از کفّار هفتاد نفر را کشتيد و هفتاد نفر را هم اسير گرفتيد. آيا باز هم مي گوييد: اين مصيبت از كجاست؟ بگو: نه وعده خداوند دروغ بود و نه فرماندهي پيامبر (ص) نادرست بود؛ بلكه علّت اين شکست بعد از پيروزي هم نتيجه معصيت هايي بود، که خود شما مرتکب شديد؛ زيرا بعد از پيروزي به جاي تعقيب دشمن به جمع غنايم پرداختيد؛ نگهبانان درّه هم برخلاف دستور پيامبر (ص) موضع خود را براي جمع غنيمت ترک کردند؛

به هنگام حمله مجدّد دشمن نيز به جاي ماندن در ميدان و جنگ و جهاد، به دشمن پشت کرديد و فرار نموديد؛ ولی نگران آينده نباشيد، اگر شما ديگر مرتکب معصيت هايي که در جنگ احد شديد، نشويد؛ و علاوه بر ايمان، به سنّت هاي الاهي و قوانين نظامي هم پاي بند باشيد، خداوندي كه بر هر چيزي تواناست،‌ شما را پيروز مي كند.

خداوند انسان را در انتخابِ عمل خوب يا بد مختار آفريده؛ و تقدير خدای سبحان چنين است، که پس از اتمام حجّت اگر کسی با حُسن اختيار به راه صلاح و سعادت رود، به خير و حسنه برسد؛ و چنانچه با سوء اختيارش به راه شر و گمراهی قدم نهد، به سختی و رنج و بلا گرفتار آيد. بنابراين ريشه مصائب بشر اعمال اختياری خود اوست؛ چنان که در اين آيه فرموده: «وَ مااَصابَکُم مِن مُصيبَةٍ فَبِماکَسَبَت اَيديکُم».

تفسیر گوهر - تالیف دکتر رحمت الله قاضیان